Пра медыцыну і медыкаў гаварылі на чарговым пасяджэнні клуба “Астраўчанка”
14:00 / 08.08.2026
Раскажы мне пра сябе
Не мы такія – жыццё такое: сёння кожная з удзельніц клубаўжо мае тыя ці іншыя праблемы са здароўем – узрост, на жаль, бязлітасны. Вядома ж, запрасіць на пасяджэнне клуба для кансультацыі ўсіх урачоў-спецыялістаў немагчыма, ды і не варта. Але рэкамендацыі псіхатэрапеўта Юліі Часнойць, якая прыйшла на сустрэчу, думаецца, былі карысныя ўсім. А яшчэ Юлія Уладзіміраўна дапамагла ўдзельніцам клуба, нават даўно знаёмым, лепш даведацца адна пра адну – для гэтага ім толькі і спатрэбілася, што адказаць на кароткае і вельмі асабістае пытанне: чым я ў сабе ганаруся? І прыадкрыліся патаемныя старонкі душы: адна ганарыцца дзецьмі і ўнукамі, другая – плеядай вучняў, трэцяя – тым, што навучылася плаваць пасля выхаду на пенсію, чацвёртая – што жыццё не змагло яе зламаць, хоць і спрабавала неаднойчы, пятая – што і пасля выхаду на пенсію патрэбна людзям, шостая – што дапамагала абяздоленым дзецям, сёмая, восьмая – у кожнай ёсць нагода для гонару. А хто не змог ці не схацеў назваць яе, таму дапамаглі іншыя, нагадаўшы пра іх добрыя справы і здзяйсненні.А яшчэ псіхатэрапеўт напоўніла залу пазітывам, падарыўшы ўсім сімвалічны падарунак і прапанаваўшы тое ж зрабіць астатнім. Гэтыя віртуальныя прэзенты і цалкам рэальныя пажаданні, дапоўненыя сардэчнымі поціскамі рук і абдымашкамі, настроілі ўсіх на пазітыўны лад – і далейшая размова пацякла цёпла, нязмушана, адкрыта…
У жыцці заўсёды ёсць месца подзвігу
Традыцыйна ў клуб запрашаюць ветэранаў той ці іншай галіны, якім ёсць што ўспомніць і іншым расказаць. На гэты раз на сустрэчу з актывістамі клуба прыйшлі медыкі: урачы з 40-гадовым стажам былы педыятр Ала Кузьмінічна Лаўрэнцьева і да гэтага часу практыкуючы тэрапеўт Данута Раманаўна Субаткевіч, былая медсястра Галіна Архіпаўна Вайцяхоўская, фельчар Ганна Тадэвушаўна Сямашка, працоўны стаж якой складае 45 гадоў і якая працуе да гэтага часу, шматгадовая санітарка Палушскага ФАПа Людміла Віктараўна Шлыковіч. Іх расповеды сталі не толькі экскурсам у гісторыю астравецкай медыцыны, але і знаёмствам з людзьмі, жыццё якіх было незаўважным для многіх і неацэненым, у тым ліку і імі самімі, подзвігам. Вы думаеце, словы пра подзвіг – перабольшванне? А вось паслухайце герояў гэтай сустрэчы – і тады вырашыце.
«У медыцыне мяне цікавіла толькі педыятрыя»
На першым часе я была адзіным педыятрам у бальніцы. Працавала і ў радзільным аддзяленні, і ў дзіцячым, і на выкліках. Любіла вучыцца, не прапускала магчымасці з’ездзіць у Мінск на курсы павышэння кваліфікацыі. Іншыя па тэатрах, па магазінах пасля заняткаў ходзяць, а мне каб лішні раз на дзяжурствах пабыць, больш даведацца, нечаму новаму навучыцца.
Вядома, працаваць тады было цяжка, не тое, што цяпер. І медыкаментаў не хапала, і спецыялістаў, і абсталяванне было зусім не такое. Шмат было крытычных выпадкаў. Але часам нам удавалася зрабіць, здавалася б, немагчымае.
На ўсё жыццё запомніла, як жанчына з Падольцаў нараджала. Я амаль заўсёды прысутнічала на родах. А тут слухаю нованароджанае немаўля – і не магу зразумець: што булькае ўсярэдзіне? Зрабілі рэнтген, а ў яго рэдкая паталогія: незарослая дыяфрагма, кішэчнік пайшоў у грудную клетку. Сазваніліся з Мінскам: ці прымуць? Кажуць: прывозьце. Зіма, мароз. Маці паехаць не можа, яна толькі пасля родаў. Прашу ў галоўнага ўрача машыну, бяру кіслародную падушку, бутэлечку з глюкозай хаваю за пазуху, каб цёпленькая была. Хапаю дзіцятка – а яго класці нельга, толькі ў вертыкальным становішчы трэба трымаць. Імчым на поўнай хуткасці ў Мінск. Прыязджаем – а да прыёмнага пакоя не пад’ехаць: гурбы снегу. Я бягу з дзіцям на руках, вадзіцель побач, падтрымлівае, каб, крый божа, не звалілася.
Нас ужо чакалі, тут жа ўзялі немаўля на аперацыю. Уратавалі дзяўчынку. Я потым сачыла за яе лёсам, яна ўжо дарослая жанчына.
Вядома, былі і сумныя выпадкі: урачы не богі. Але дзіцячая смяротнасць у нас была вельмі нізкай. І я ганаруся гэтым і тым, што ўсё жыццё займалася справай, якую любіла і аддавала ёй усю сябе.
Ганна Тадэвушаўна Сямашка:
«Варонскіх дзяцей пазнаю па іх бацьках»
Да слова: Ала Кузьмінічна тады курыравала нас, увесь раён. А дзяцей колькі было! У Вароне нараджалася па 18-20 немаўлят у год. А вось летась – ніводнага. На шчасце, сёлета ўжо трое…
Неяк мы з Алай Кузьмінічнай ратавалі адну нашу парадзіху. У яе была шматплодная цяжарнасць. Жыла сям'я ў Беразоўцы. Як сёння памятаю: 8 лютага 1988 года. Мароз – мінус 36 градусаў. Ноччу патэлефанаваў мне муж гэтай жанчыны, кажа, што нараджае яна. І сімптомы называе – я разумею, што гэта вельмі цяжкае ўскладненне, якое пагражае жыццю і маці, і немаўлят. А ў мужа машына не завялася ў такі мароз, ён збіраецца ісці ў Варону, каб узяць машыну ў родзіча і везці жонку ў Астравец. Я разумею, што часу на гэта няма. Выклікаю хуткую дапамогу, хапаю свой медыцынскі чамаданшчык, біксы – і бягом у Беразоўку.
Заходжу ў дом, а там поўна людзей, святло гарыць. А пры гэтай паталогіі трэба найперш выдаліць усе раздражняючыя фактары. Прашу выйсці ўсіх – не разумеюць. Пачынаю аказваць першую дапамогу – у жанчыны прыступ, сутарагі, яна траціць прытомнасць… Добра, што «хуткая» тут жа прыехала і наш адзіны ўрач-гінеколаг Аляксандр Пятровіч Апалінскі там быў. Забралі яны парадзіху ў Астравец.
Ала Кузьмінічна:
– І я памятаю гэты выпадак. Нават як тых траіх нованароджаных хлопчыкаў назвалі: Саша, Дзіма і Ваня. У аднаго было дрэннае дыханне, давялося адразу ж рабіць штучнае. А дзіцятка ж малюсенькае… Паклала на адну руку, а другой масажырую. Тады ўратавалі ўсіх – і маці, і дзяцей. На жаль, праз некалькі тыдняў яны зноў паступілі ў бальніцу, ужо з пнеўманіяй. На гэты раз Ваню ўратаваць не атрымалася… Я ж кажу: урачы не богі.
Ганна Тадэвушаўна:
– А Саша і Дзіма выраслі мужнымі, харошымі мужчынамі. Радуюся, калі іх бачу. Да слова, першая мая варонская парадзіха нядаўна стала бабуляй. І дзяцей малых я пазнаю па іх бацьках: тыя ж рысы, звычкі, характары…
Галіна Архіпаўна Вайцяхоўская:
«Больш за ўсё люблю нованароджаных немаўлят»
Памятаю першае дзяжурства: паступіла цяжарная жанчына з крывацячэннем. Нарадзіла яна ў прыёмным пакоі. Санітарка дзіцятка забрала, а я парадзіху павяла ў палату. Паўшчуваў потым мяне, маладую, Аляксандр Пятровіч: так рабіць ні ў якім разе нельга, бо можа адкрыцца крывацячэнне. Атрымала ўрок на ўсё жыццё.
Рознае здаралася за час маёй работы. І папярэчнае размяшчэнне плода было, і разрывы. Раней толькі на ўскладненыя роды ўрачоў выклікалі, з усім астатнім акушэркі спраўляліся – і нараджаць дапамагалі, і зашывалі, калі трэба было.
Найбольш запомніўся выпадак, як аднойчы прынеслі дзяўчынку, якая зімой патанула ў сажалцы. Некалькі хвілін была ў вадзе. Вадзіцель яе нясе, а з яе футра вада сцякае… Дыхання няма, пераахалоджванне… Іосіф Пячурчык, хірург наш, прыбег, сталі з ім на перамену рабіць штучнае дыханне, адаграваць грэлкамі. Паўгадзіны рэанімавалі, ужо ўсе надзею страцілі – а мы не спыняемся. І стала дыхаць дзяўчынка! Такая харошая прыгожая жанчына вырасла!
Трынаццаць гадоў працавала я акушэркай. Потым па стане здароўя перайшла ў аддзяленне рэабілітацыі. Але па-ранейшаму больш за ўсё люблю немаўлят, яны для мяне ўсе такія прыгожыя!
Людміла Віктараўна Шлыковіч:
«Не медык – але ў медыцыне!»
Цяпер, вядома, прасцей. А некалі ж і людзей было шмат, і работу не параўнаць. Шпрыцы кіпяцілі, не дай бог зазяваешся – папсуеш. А колькі з загадчыкамі ФАПаў па вёсках хадзілі! Шмат іх за гады маёй работы змянілася, і ўсе такія добрыя, прыемныя людзі трапляліся. Шанцавала мне на загадчыкаў! Найбольш працавалі мы з Марыяй Кошчыц, светлая ёй памяць, залаты быў чалавек. А сённяшняя, Юлія Сакута, – яна мне як дачка!
Быў час, што і не было загадчыка на нашым ФАПе. Адна гаспадарыла. Патэлефануюць з бальніцы: урачы прыедуць, людзей трэба сабраць. Раз трэба – збяром: я ж мясцовая, усіх ведаю.
Рада, што жыццё маё склалася так. У нас з мужам дзве цудоўныя дачкі, унучкі, ужо і праўнучку дачакаліся, дзякаваць богу. І з медыцынай я ўсё жыццё неразлучная.
Пра многае гаварылі ў той дзень. Успомнілі добрым словам і тых, каго запрашалі на пасяджэнне, ды яны па розных прычынах не змаглі прыйсці: Ніну Аляксандраўну Кулакову, Ванду Міхайлаўну Аўлас, Ніну Міхайлаўну Кандратовіч, Кацярыну Антонаўну Савук, Зою Уладзіміраўну Віюк, Яніну Іванаўну Ранцаву і многіх іншых. Добрым словам і хвілінай маўчання памянулі тых, хто ўжо адышоў у іншы свет. Хай сагравае іх там светлая ўдзячнасць колішніх пацыентаў.
А тым, хто з намі, ветэранам і маладым, былым і сённяшнім медыкам і іх пацыентам – здароўя. Гэтае пажаданне гучала ў зале найчасцей.
