Сваё, астравецкае: Будынкі, у якіх у розныя часы размяшчалася рэдакцыя “АП”

13:00 / 29.05.2026

Шостае заданне конкурсу «Сваё, астравецкае», як мы і меркавалі, не выклікала цяжкасцей у нашых чытачоў, нягледзячы на тое, што здымкаў мы далі 5, а ў тэксце напісалі, што іх 4. Тым не менш, дзесяць з адзінаццаці ўдзельнікаў правільна адказалі: аб’ядноўвае ўсе гэтыя будынкі – і двухпавярховы дыхтоўны райвыканкам, і напаўразбураную, зарослую кустоўем хаціну, якую даўно знеслі, – тое, што ў розныя гады тут размяшчалася рэдакцыя газеты «Астравецкая праўда». Скажам па сакрэце (які, думаю, лёгка разгадалі нашы чытачы: гэтае заданне мы прымеркавалі да 85-годдзя з дня першага выпуску «раёнкі»). А не хапала ў гэтым лагічным радзе фота сённяшняй рэдакцыі – і многія канкурсанты даслалі нам яго ў розных ракурсах, за што ім вялікі дзякуй.

На асноўныя пытанні – што аб’ядноўвае і чаго не хапае – амаль усе адказалі правільна. Памылковы быў толькі адзін адказ: нехта Аляксандр пазнаў толькі адну хату і расказаў пра бабулю, што там жыла.

Некаторыя, праўда, абмежаваліся тэлеграфным стылем: размяшчалася рэдакцыя, не хапае здымка сённяшняга офіса па Энгельса, 2А.

Тыя ж, хто ўдзельнічае ў конкурсе з першага задання, ведаюць: чым больш разгорнутыя і падрабязныя адказы, тым больш балаў можна атрымаць – а яны ж, як вядома, падсумоўваюцца, і па іх агульнай колькасці будзе вызначацца пераможца.

Але, паглыбіўшыся ў дэталі, некаторыя канкурсанты пераблыталі ўсё, што можна: назвы газет, гады выхаду, чарговасць будынкаў. Ну што ж, бывае… Здымаць балы за гэта мы не сталі – як гаворыць у падобных выпадках вядучы беларускага інтэлектуальнага клуба Алесь Мухін, «знатакі праніклі ў сутнасць пытання».

Самы дакладны і падрабязны адказ даслала Карына Стаповіч – відаць, уважліва прачытала першую частку кнігі «Праз гады і газетныя старонкі». Больш таго, Карына справядліва ўказала, што ў гэтым лагічным радзе не хапае не аднаго здымка, а некалькіх.

Так, сапраўды, сённяшняе месца жыхарства «раёнкі» не шостае, а восьмае. У заданні мы свядома не ўспомнілі хату на вуліцы Ленінскай, дзе ў 1941 годзе размяшчалася рэдакцыя «Большэвіцкага арганізатара» і друкарня, – на гэтым месцы стаіць жылы дом.

Няма ўжо і будынка па вуліцы Валадарскага, дзе размясцілася адноўленая пасля вайны «Сталінская праўда». На гэтым месцы цяпер фірменны магазін «Крышталь».

Зарослая кустоўем хаціна, якую не змагла апазнаць Наталля Блахіна, таксама даўно знесена.

Карына Стаповіч прыгадала яшчэ адзін будынак, якога не было ў конкурсным заданні: былы райкам партыі па вуліцы Кастрычніцкай (на гэтым месцы цяпер знаходзіцца кінаканцэртная зала «Астравец»), дзе некалькі кабінетаў было аддадзена пад рэдакцыю.

Затое ўсе пазналі доўгі цагляны будынак па вуліцы Набярэжнай. Ён узводзіўся за сродкі вобласці спецыяльна для рэдакцыі і друкарні. Карына Стаповіч прыводзіць успаміны былой супрацоўніцы «АП» Таісы Сямёнавай:

«Выцягнуты ў даўжыню, ён выглядаў прыземістым – але толькі звонку. Унутры ж – высокая столь, велічэзныя вокны, якія, тым не менш, давалі няшмат святла, бо выходзілі на зацененую высокімі ліпамі вуліцу. Форткі размяшчаліся амаль пад столлю і ад першага цяпла да першых прымаразкаў заставаліся адчыненымі, у непагадзь праз іх у кабінеты нацякала дажджу. Агромністыя рамы не адчыняліся, вымыць іх было цяжка, уцяпліць на зіму – яшчэ складаней. Батарэі цэнтральнага ацяплення не маглі нагрэць пакоі-гмахі, таму ў кабінетах стаяла халадэча. Людзі рабілі газету, накінуўшы на плечы паліто або нацягнуўшы тоўстыя свэтры ручной вязкі. Пэўна, праекціроўшчыкі не разлічвалі, што ў іх будынінах будуць працаваць людзі, да таго ж творчыя, у якіх рабочы дзень ненармаваны, і мінімальны камфорт ім ой як патрэбны…»

Калі друкарню ліквідавалі, а рэдакцыю перавялі ў райкам партыі (сённяшні райвыканкам), на Набярэжнай надоўга прапісалася раённая бібліятэка. Пасля таго як бібліятэкары перасяліліся ў шматфункцыянальны культурны комплекс, будынак на Набярэжнай нейкі час пуставаў. Вячаслаў Саковіч паведаміў, што цяпер там вядзецца рэканструкцыя пад аб'ект па тэхнічным абслугоўванні і рамонце аўтамабіляў ТАА «ТвойБуд». Ну і добра – абы не змарнавалася!

Пасля райвыканкама рэдакцыя «Астравецкай праўды» пэўны час кватаравала ва ўпраўленні сельскай гаспадаркі і харчавання, займаючы там адно крыло на першым паверсе.

А напачатку 2016 года журналісты справілі чарговае наваселле ў колішнім будынку раённай пракуратуры на вуліцы Энгельса, 2А.

Карына Стаповіч не толькі падрабязна і дакладна адказала на ўсе пытанні, але і дапоўніла іх фотаздымкамі ранейшых будынкаў і сённяшніх, а таксама расказала гісторыю газеты, узгадала колішніх рэдактараў. Ну вельмі грунтоўная праца! Дзякуй вялікі!

Наталля Блахіна падзялілася сваімі дзіцячымі ўспамінамі:

«Памятаю, хадзіла ў будынак па вуліцы Набярэжнай з дзядулем, ён працаваў ў пашпартным стале і забіраў з друкарні нейкія бланкі. Уражанне ад вялікіх і гучных друкавальных станкоў сённяшнія дзеці выказалі б адным словам: «ваў»! А яшчэ мне далі патрымаць металічныя літары – яны былі вельмі цяжкія, потым ужо даведалася, што адліваліся са свінцу. Паказалі, як іх затым устаўляюць у спецыяльную форму і складваюць з іх словы. Яны былі не звычайныя, а перавернутыя, у люстраным адбітку – цікава і незразумела: як потым чытаць? Магія, дый толькі!

Аднойчы мне спатрэбілася партрэтнае фота, каб паслаць сяброўцы, – тады модна было абменьвацца здымкамі. Звярнулася ў рэдакцыю да Уладзіміра Кувалдзіна. Фота ён зрабіў – вядома ж, бясплатна. А ў маёй памяці назаўсёды засталіся ўражанні ад незвычайнага працэсу: праяўка плёнкі, негатыў, друкаванне здымкаў… Як толькі ў школе з’явіўся фотагурток, я адразу ж туды запісалася».

Аляксандра Працута пагутарыла з сынам адной з першых рэдакцыйных наборшчыц Галіны Бунчук Міхаілам – і дапоўніла свой адказ (на жаль, не вельмі дакладны) яго ўспамінамі пра матчыну работу.

На гэтым этапе найбольшую колькасць балаў – 5 – атрымлівае Карына Стаповіч. Чатыры – у Наталлі Блахіной. Па 3 – у тандэма Бабіч і Заруба, Аляксандры Працуты, Ірыны Пунько, Вячаслава Саковіча, па адным – у Вікторыі Анімуцкай, Марыі Чумы, Аксаны Свірскай.

«З вялікім задавальненнем удзельнічаю ў гэтым конкурсе, дзякуючы яму зрабіла шмат цікавых адкрыццяў пра мясцовых людзей і наогул пра астравецкі край. Не заўсёды ўдаецца знайсці правільны адказ, бо я не мясцовая. Але памылкі не палохаюць: прыемна ўдзельнічаць у конкурсе і адказваць на заданні амаль што нараўне з тутэйшымі», – такімі словамі пачала адказ на чарговае заданне Ірына Пунько.

І іншым нашым чытачам жадаем не палохацца памылак – яны здараюцца ва ўсіх. Дый перамога ў конкурсе – не галоўнае. Асноўнае – магчымасць даведацца нешта новае пра Астравеччыну і яе жыхароў. Поспехаў усім!